kafamız dolu

kitabını bir türlü bulup okuyamadığım yazar. gulag takımadaları....

Nobel ödülül Rus yazar Soljenitsin öldü

Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Rus yazar

Aleksandr İsayeviç Soljenitsin 89 yaşında öldü.

Rus İtar Tass ajansına göre, yazarın oğlu Stepan Soljenitsin, babasının

Moskova’daki evinde bu gece öldüğünü söyledi.

Haberde, Soljenitsin’in kalp yetmezliği nedeniyle hayatını kaybettiği

belirtildi.

1970’te Nobel Edebiyat Ödülü’ne layık görülen Soljenitsin, SSCB

döneminin en muhalif yazarları arasındaydı.

Rusya’nın eski Devlet Başkanı Vladimir Putin, geçen yıl Aleksandır

Soljenitsin’e devlet ödülü vermişti.

-HAYATI-

Kuzey Kafkasya’daki Kislovodsk’da 11 Aralık 1918’de dünyaya gelen

Soljenitsin, Sovyet Ordusunda 1939-1945 arasında 4 yıl görev yaptı ve

1942 yılında yüzbaşı rütbesiyle İkinci Dünya Savaşı’na katıldı.

Cephedeyken yazdığı mektuplarda Stalin’i eleştiren Soljenitsin

tutuklandı ve 8 yıl bir kampta hapis cezasına çarptırıldı.

Soljenitsin, Sovyetler Birliği’nin Hitler ile uzlaşma yolu bulmasının

savaşı önleyebileceğini, bu yüzden Sovyet halkının savaştan dolayı

yaşadığı yıkımdan Stalin’in Hitler’den daha fazla sorumlu olduğunu iddia

ediyordu.

Savaş bittikten sonra Moskova yakınlarındaki bir hapishaneye konulan

Soljenitsin, 1950’de Kazakistan’da siyasal tutuklular için kurulan özel

bir kampa gönderildi ve 3 yıl burada kaldı. Soljenitsin, ondan sonraki

yıllarda da istenmeyen kişi ilan edildiği için sürgüne gönderildi.

Kazakistan’ın Kok Terek köyünde öğretmenlik yapmaya başlayan yazar, bu

dönemde kansere yakalandı ve bir süre Taşkent’te tedavi gördü.

Komünist Partinin yeni lideri Nikita Kruşçev tarafından başlatılan

Stalin’in etkilerini ortadan kaldırmaya yönelik operasyonlar

çerçevesinde hakları geri verildiği için Ryasan’da çalışmasına olanak

tanındı.

1962’de "İvan Denisoviç’in Bir Günü" adlı kitabını çıkaran Soljenitsin,

bu öyküsünün başarısı üzerine kendini tamamen yazarlığa vererek, zorunlu

çalışmayı anlatan Stalin karşıtı bu yapıtıyla Kruşçev’in takdirini

kazandı ve bir yıl sonra Sovyet Yazarlar Birliği’ne kabul edildi.

Ancak, "Matrenin Dvor" ve "Dlya Polsu Dela" adlı öyküleriyle tekrar

Komünist Partinin hedef tahtası haline geldi. Soljenitsin, 1966’da ülke

dışına çıkma yasağı aldı ve 3 yıl sonra da Yazarlar Birliği’nden

çıkartıldı.

Yaşadığı dönem boyunca çeşitli cezalara çarptırılan Aleksandr Isayeviç

Soljenitsin, çalışma kampları hakkındaki kitabı "Gulag Takımadaları" ile

Nobel Edebiyat Ödülü kazandı.

Kitabı kapitalist ülkelerde yayınlanırken, eseri bu ülkelerde Sovyet

karşıtı propagandanın önemli ögelerinden biri oldu.

Yazar, kendisine politik nedenlerle verildiÄŸi iddia edilen Nobel

Edebiyat Ödülünü ise 4 yıl sonra alabildi. Sovyet hükümeti, 1974 yılında

Soljenitsin’in vatandaşlığını iptal ederek, yazarı sınır dışı etti.

İsviçre’de 2 yıl kaldıktan sonra 1976’da ABD’ye yerleşen Soljenitsin, bu

dönemde, Vietnam’a Amerikan müdahalesini destekledi ve Vietnam’da

Amerikalı tutsakların köleleştirildiğini iddia etti.

Soljenitsin, 1974 Portekiz Devrimi’ne karşı Amerika’nın müdahale etmesi

gerektiğini savunarak, ABD ve Sovyetler Birliği barışı hakkında yazan

Amerikalı yazarları da sert şekilde eleştirdi.

Sovyetler Birliği’nin son Devlet Başkanı Mihail Gorbaçov’un yönetimi

sırasında 1989’da yeniden Yazarlar Birliği’ne alınan Soljenitsin’in

sürgünüyle ilgili karar da 1991 yılında resmen kaldırıldı.

Rusya’ya 1994 yılında dönen Soljenitsin, parlamento önünde yaptığı

konuşmada Rusya’nın kendisine göre hatalarla dolu demokrasiye geçiş

ÅŸeklini eleÅŸtirdi.

-ESERLERÄ°-

Soljenitsin’in romanları, hapis ve savaş deneyimlerini anlatır. Ivan

"Denisoviç’in Yaşamında Bir Gün" (1962) ve "İlk Çember" (1964) adlı

eserleri hapis sahneleri içerirken, "Kanser Koğuşu" (1966) adlı eseri de

bir bir hastahanede geçer.

Hapishane ve hastane imgelerini toplumsal simgeler olarak kullanarak

yazar, eserlerinde devrimci ideallerle sert politik gerçeklikler

arasındaki çelişkileri göstermeye çalışmıştı.

Soljenitsin, "Kırmızı Tekerlek" adındaki 4 ciltlik uzun tarihsel

romanının ilk cildi olan "Ağustos 1914"te (1971) 1914 yılındaki Birinci

Dünya Savaşı’nı anlatır. Yazar, 1989’da yayımladığı birinci cildin

genişlettirilmiş ve yeniden düzenlenen halinde 1917 ekim devriminin

tarihsel önemine vurguda bulunur.

Sovyet Hükümeti, 1960’ların sonu ve 1970’lerin başında, Soljenitsin’i

romanlarında ülkesini küçük düşürdüğü için suçlamış ve yazarın

üzerindeki Sovyet baskısı özellikle 1973’te Paris’te yayınladığı Sovyet

hapishanelerindeki durumun anlatıldığı 3 ciltlik "Gulag Takımadaları

1918-1956" romanından sonra artmıştır.

Aleksandr İsayeviç Soljenitsin (d. 11 Aralık 1918, Kuzey Kafkasya, Kislovodsk), 1970 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Rus yazardır.

1942'de üniversite diplomasını aldı. 1939-1945 arasında dört sene Sovyet ordusunda görev aldı. 1942 yılında yüzbaşı rütbesiyle İkinci Dünya Savaşı'na katıldı. Ancak cephedeyken yazdığı mektuplarda Stalin hakkında eleştirilerini belirtince tutuklandı ve sekiz yıl ceza kampında hapis cezasına çarptırıldı. Savaş bittikten sonra Moskova yakınlarındaki bir hapishaneye konulan Soljenitsin, 1950'de Kazakistan'da bulunan Ekibastus'ta siyasal tutuklular için düzenlenmiş özel bir kampa gönderildi ve üç yıl burada kaldı. Onu izleyen yıllarda istenmeyen kişi (persona non grata) ilan edildiği için sürgüne gönderildi.

Kazakistan'ın Kok Terek köyünde öğretmenlik yapmaya başlayan yazar, bu dönemde kansere yakalandı ve bir süre Taşkent'te tedavi gördü. Yeni parti şefi Nikita Kruşçev tarafından başlatılan Stalin'in etkilerini ortadan kaldırmaya yönelik operasyonlar çerçevesinde hakları geri verildiği için Ryasan'da çalışmasına olanak tanındı. 1962'de "İvan Denisoviç'in Bir Günü" adlı kitabını çıkardı. Bu öyküsünün başarısı üzerine kendini tamamen yazarlığa veren Soljenitsin, zorunlu çalışmayı anlatan Stalin karşıtı bu yapıtıyla Kruşçev'in takdirini kazandı ve bir yıl sonra Sovyet Yazarlar Birliği'ne kabul edildi. Ancak "Matrenin dvor" ve "Dlya polsu dela" adlı öyküleriyle tekrar partinin hedef tahtası haline geldi. 1966'da yazara ülke dışına çıkma yasağı konuldu ve üç yıl sonra Yazarlar Birliği'nden çıkartıldı.

Yaşadığı dönem boyunca çeşitli cezalara çarptırılan Aleksandr Isayeviç Soljenitsin, kendisine verilen 1970 Nobel Edebiyat Ödülü'nü dört yıl sonra alabildi. 1989'da yeniden Yazarlar Birliği'ne alındı. O dönem iktidarda bulunan Mikhail Gorbaçov, yazarın yurttaşlık haklarının geri verilmesi doğrultusunda çalışmalar başlattı ve sürgünüyle ilgili kararı 1991 yılında resmen kaldırttı. 1994'te Rusya'ya dönen yazar parlamento önünde yaptığı konuşmada Rusya'nın kendisine göre hatalarla dolu demokrasiye geçiş şeklini eleştirdi.

Edebiyat hayatı

Soljenitsin´in romanlari hapis ve savaş deneyimlerini anlatır. Ivan Denisoviç´in Yaşamında Bir Gün (1962) ve İlk Çember (1964) hapis sahneleri icerir. Kanser Koğuşu (1966) bir hastahanede gecmektedir. Hapishane ve hastahane imgelerini toplumsal simgeler olarak kullanarak yazar, devrimci ideallerle sert politik gerceklikler arasindaki celiskiyi gösterir. Kahramanlari, tiranlik ve zulüm üzerindeki onurun zaferini belirtirler.

Soljenitsin bu bağlamda, Kirmizi Tekerlek adinda dört ciltlik uzun bir tarihsel roman tasarlamistir. Birinci cilt, Ağustos 1914 (1971) 1914´deki 1. Dünya Savasi´ni anlatir. Bu romanin 1917 Ekim Devrimi´nin tarihsel anlamina vurgu yapan genisletilmis ve düzenlenmis bir baskisi 1989´da yayinlanmistir. Ikinci cilt, Kasim 1916 1993´de yayimlanmistir.

1960´ların sonu ve 1970´lerin başında, Sovyet hükümeti Soljenitsin´i romanlarında ülkesini küçük düşürdüğü icin suçlamış ve 1973´te Paris´te yayınladığı üç ciltlik Gulag Takımadaları, 1918-1956 romanından sonra da bu baskılarını arttırmıştır. Bu kitap, Sovyet hapishane kamplarının bir incelemesiydi. Gulag Takımadaları´nın iki cildi 1975´te, üçüncü cildi de 1976´da yayımlandi. 1974´te Sovyet hükümeti Soljenitsin´in vatandaşlığını iptal etti ve onu sınırdışı etti. Iki sene İsviçre´de kaldıktan sonra 1976´da Amerika Birleşik Devletleri´ne yerleşti. Soljenitsin, Sovyetler Birliği´ndeki son yıllarından Görünmez Müttefikler (1971) ve Meşe ve Dana (1975) otobiyografilerinde bahsetmiştir. 1990´da, Sovyet hükümeti yazarın vatandaşlığını geri verdi ve Soljenitsin 1994´te Rusya´ya geri döndü.

Eserleri

* Ivan Denisoviç´in Yaşamında Bir Gün (1962)
* Nedenin İyiliği İçin (1962)
* Kanser KoÄŸuÅŸu (1966)
* İlk Çember (1968)
* Aşk Kızı ve Masum (1969)
* AÄŸustos 1914 (1971)
* Gulag Archipegalosu 3 cilt (1973-1978)
* Prusya Geceleri (1974)
* Aleksandr Isaevich Solzhenitsyn, Sovyet Liderlerine Bir Mektup, Collins: Harvill Press (1974)
* MeÅŸe ve Dana (1975)
* Lenin Zürih´te (1975)
* Ölümcül Tehlike: Sovyet Rusya ve Amerika´ya Tehditler Konusundaki Yanlış Kavramlar (1980)
* Kasım 1916 (1983)
* Zafer Kutlamaları (1983)
* Mahkumlar (1983)
* Rusya´nın Yeniden İnşa Etmek (1990)
* Mart 1917 (1995)
* Nisan 1917 (1995)
* Rus Sorunu (1995)
* Görünmez Müttefikler (1997)
* 200 Yıl Hepberaber: 1772´den İtibaren Rus-Yahudi İlişkileri Üzerine (2003)