kafamız dolu

restorasyon döneminde (1660-1700) (bkz. the restoration period) yaşamış (1628-1688) ingiliz nesir yazarı. eleştirmen, şair ve nesir yazarı dryden'ın yanında dönemin en büyük nesir yazarıdır. milton gibi o da prutanizm ruhuyla aşılanmıştı. eğer milton prutanismin en büyük şairiyse, bunyan da dönemin en büyük hikâyecisiydi.

bazı eleştirmenler bunyan'ı ingiliz romancılığının öncüsü olarak da görebiliyor.

en büyük eseri bilindiği gibi "the pilgrim's progress"'tir. nasıl john milton paradise lost'unu, "to justify the ways of god to men" -tanrı'nın insanoğluna karşı tutumunu savunmak için yazdıysa-, bunyan'ın the pilgrim's progressamacı da -erkek ve kadınları, gösterişsiz karakterler ve heyecan verici olaylarlarla beslenmiş basit kıssalar aracılığıyla, tanrı'nın yoluna, kurtuluşa yönlendirmekti.-

milton gibi bunyan'a da son derece gelişmiş bir hayalgücü fakultesi ve artistik içgüdü kabiliyeti bahşedilmişti. her ikisi de son derece dinine bağlıydı; ve yine her ikisi kurguya, hikayesel anlatıma (bkz. fiction) güvenmeseler de, kurgunun ustasıydılar.

paradise lost ve the piglrim's progress 17. yüzyılın aynı türde yazılmış binlerce dini eseri arasından sıyrılıp günümüze kadar yaşamayı başardı. çünkü her iki eser de edebi sanatın şahaserleriydi; hem didaktik yönden okuyucuyu bilgilendirirken diğer yandan sunulan öğretiler üzerine hiç bir inancı olmayan okuyucuya haz vermeyi de başardılar.

(bkz. the pilgrim’s progress)